Τι προβλέπει ο νόμος για ανήλικους δράστες ανθρωποκτονίας στην Ελλάδα - Είναι «κάθειρξη» ή όχι;
Στην περίπτωση του 16χρονου που καταδικάστηκε για τη δολοφονία του 17χρονου Άγγελου στις Σέρρες, το δικαστήριο δεν επέβαλε «κάθειρξη» όπως θα συνέβαινε σε έναν ενήλικο, αλλά το ανώτατο μέτρο που προβλέπει ο ελληνικός Ποινικός Κώδικας για ανηλίκους: περιορισμό σε ειδικό κατάστημα κράτησης νέων για 10 χρόνια.
Είναι «κάθειρξη» ή όχι;
Τα περισσότερα δημοσιεύματα έγραψαν ότι στον 16χρονο «επιβλήθηκε κάθειρξη 10 ετών». Η διατύπωση αυτή χρησιμοποιείται ευρέως δημοσιογραφικά, επειδή αποδίδει τη βαρύτητα της απόφασης.
Ωστόσο, με αυστηρά νομικούς όρους, η ποινή δεν ονομάζεται «κάθειρξη». Για τους ανηλίκους 15 έως 18 ετών, ο Ποινικός Κώδικας προβλέπει διαφορετική κύρωση: τον «περιορισμό σε ειδικό κατάστημα κράτησης νέων».
Πρόκειται ουσιαστικά για τη βαρύτερη δυνατή ποινική μεταχείριση που μπορεί να επιβληθεί σε ανήλικο στην Ελλάδα.
«Θα υπάρξει συνέχεια» λέει η μητέρα του Άγγελου - «Μπορεί να γίνει 2 χρόνια» είπε ο συνήγορος του 16χρονου για την ποινή
Γιατί το ανώτατο όριο είναι τα 10 χρόνια;
Το κρίσιμο εδώ είναι ότι ο δράστης ήταν 16 ετών. Στο ελληνικό δίκαιο οι ανήλικοι 15–18 ετών αντιμετωπίζονται διαφορετικά από τους ενηλίκους, ακόμη και σε πολύ βαριά εγκλήματα όπως η ανθρωποκτονία.
Σύμφωνα με το άρθρο 54 του Ποινικού Κώδικα:
- αν το έγκλημα τιμωρείται μέχρι 10 χρόνια κάθειρξη, ο περιορισμός ανηλίκου φτάνει μέχρι 5 χρόνια,
- όμως όταν το αδίκημα τιμωρείται με ισόβια ή με μεγαλύτερη κάθειρξη — όπως η ανθρωποκτονία από πρόθεση — τότε ο περιορισμός μπορεί να φτάσει έως 10 χρόνια.
Γι’ αυτό λέγεται ότι το δικαστήριο επέβαλε την «ανώτατη προβλεπόμενη ποινή».
Το σημαντικό όμως είναι τι σημαίνουν πρακτικά αυτά τα 10 χρόνια.
Ο «περιορισμός σε ειδικό κατάστημα κράτησης νέων» δεν λειτουργεί ακριβώς όπως μια ποινή ενηλίκου. Ο νόμος δίνει μεγάλες δυνατότητες αποφυλάκισης ή μετατροπής του μέτρου, εφόσον το δικαστικό συμβούλιο κρίνει ότι ο ανήλικος έχει βελτιωθεί ή δεν θεωρείται πλέον επικίνδυνος.
Εδώ βασίζονται και οι δηλώσεις των δικηγόρων ότι «τα 10 χρόνια μπορεί να γίνουν 5, 3 ή και 2».
Στην πράξη υπάρχουν αρκετοί μηχανισμοί:
- δυνατότητα υφ’ όρον απόλυσης,
- δυνατότητα αντικατάστασης του περιορισμού με ηπιότερα μέτρα,
- κατ’ οίκον περιορισμός με ηλεκτρονική επιτήρηση («βραχιολάκι»),
- ευεργετικός υπολογισμός ημερών κράτησης,
- αξιολόγηση συμπεριφοράς και προσωπικότητας του ανηλίκου.
Ο Ποινικός Κώδικας προβλέπει ακόμη ότι ανήλικοι που κρατούνται σε ειδικό κατάστημα νέων μπορούν να ζητήσουν αποφυλάκιση με ηλεκτρονική επιτήρηση αφού εκτίσουν το 1/3 της ποινής τους.
Άρα θεωρητικά:
- σε ποινή 10 ετών, το 1/3 είναι περίπου 3 χρόνια και 4 μήνες,
- με ευεργετικό υπολογισμό, εργασία ή άλλες διατάξεις, ο πραγματικός χρόνος εγκλεισμού μπορεί να μειωθεί ακόμη περισσότερο,
- ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις το δικαστικό συμβούλιο μπορεί να αντικαταστήσει νωρίτερα τον εγκλεισμό με επιτήρηση ή αναμορφωτικά μέτρα.
Γι’ αυτό στην ελληνική έννομη τάξη πολλοί ποινικολόγοι λένε ότι η ανώτατη ποινή ανηλίκου «δεν σημαίνει απαραίτητα 10 πραγματικά χρόνια φυλακής».
«Ο αδερφός μου δεν είχε σχέση με αυτόν τον υπόκοσμο, μιλάμε για σκουπίδια» - Η αδερφή του Άγγελου λίγο πριν ξεκινήσει η δίκη
Επίσης, ο όρος «ειδικό κατάστημα κράτησης νέων» σημαίνει θεωρητικά δομή με εκπαιδευτικό και αναμορφωτικό χαρακτήρα και όχι κλασική φυλακή ενηλίκων.
Ο νόμος αντιμετωπίζει τους ανηλίκους με τη λογική ότι:
- ακόμη διαμορφώνεται η προσωπικότητά τους,
- υπάρχει μεγαλύτερη πιθανότητα επανένταξης,
- και η τιμωρία πρέπει να συνδυάζεται με σωφρονισμό και όχι μόνο με καταστολή.
Αυτός είναι και ο λόγος που ακόμη και σε υποθέσεις ανθρωποκτονίας ανηλίκων, το ανώτατο όριο παραμένει τα 10 χρόνια και όχι τα ισόβια που θα αντιμετώπιζε ένας ενήλικος δράστης.
«Μαμά; Θα είμαι πάντα το μικρό σου αγόρι;» - Το συγκλονιστικό κείμενο για τον 17χρονο Άγγελο
Δημοσίευση σχολίου