Ευτυχώς κάποια κτήρια άλλων εποχών - δυστυχώς ελάχιστα - κατάφεραν να διασωθούν και να διατηρηθούν στο πέρασμα των χρόνων, στολίζοντας την πόλη μέχρι και σήμερα με πρώτο και σημαντικότερο το Διοικητήριο (Νομαρχία και πλέον Περιφερειακή Ενότητα Σερρών) κτισμένο στα χρόνια 1898-1905.
Το νεοκλασσικό κτήριο που έχει γίνει hot spot για την πόλη και χαρακτηριστικό τοπόσημο, έχει χτιστεί στο τέλος του 19ου αιώνα από τον σπουδαίο αρχιτέκτονα Ξενοφώντα Παιονίδη που έχει χαρίσει σημαντικά κτίρια με πολλά από αυτά να βρίσκουμε μέχρι και σήμερα στη Θεσσαλονίκη.
Το οικοδόμημα ολοκληρώθηκε κατά την περίοδο 1898-1905 από τον διάσημο αρχιτέκτονα με σκοπό να εξυπηρετήσει τις ανάγκες του οθωμανικού δημοσίου.
Ο εκλεκτικισμός του συμβάδιζε με τις επιλογές του φορέα κατασκευής του, το δε μέγεθός του συμβόλιζε την τότε κρατική εξουσία. Στον εσωτερικό προθάλαμό του υπάρχει μεταγενέστερη μαρμάρινη πλάκα όπου αναγράφονται τα εξής: "Ωκοδομήθη δι΄ εισφορών Σερραίων εν έτει 1898-1905 επί σχεδίου γράμματος Ε συμβολίζοντας τα ιδεώδη Ελλάς - Ελευθερία".
Το σχήμα λοιπόν του κτηρίου (κεφαλαίο Ε) παραπέμπει στα ιδανικά Ελλάς-Ελευθερία, ενώ το σχήμα και η αισθητική του συμβόλιζε την τότε κρατική εξουσία. Η κατασκευή του κτηρίου επιτεύχθηκε με την οικονομική συνδρομή των Σερραίων πολιτών, καθώς κατέβαλαν εισφορές ώστε να πραγματοποιηθεί το έργο. Έως και το 1913 λειτουργούσε ως έδρα της Οθωμανικής διοίκησης, όμως από τον εμπρησμό και μετά φιλοξένησε τη Νομαρχία Σερρών και για μερικά χρόνια φιλοξένησε και τα δικαστήρια της πόλης.
Το επιβλητικό κτήριο χρησιμοποιήθηκε σαν τουρκικό διοικητήριο μέχρι την απελευθέρωση, που είχε καταγγελθεί ότι περιλαμβάνονταν στην λίστα των ακινήτων που παραχωρήθηκαν στο Υπερταμείο.
Το κτήριο συνδυάζει στοιχεία από την Δυτική Ευρώπη, την Ελληνική παράδοση και την Ασία και αρχιτεκτονικά εντάσσεται στην ύστερη περίοδο του εκλεκτικισμού , η οποία διήρκησε μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1920, με έντονες επιρροές από τον νεοκλασικισμό και την Αναγέννηση. Το κτίριο στον βασικό του όγκο φέρει το σχήμα ενός ανεστραμμένου Π με υπόγειο, υπερυψωμένο ισόγειο και όροφο.
Τα μπαρόκ στοιχεία διαφαίνονται στο εξωτερικό του κτιρίου, ενώ στο εσωτερικό του οι επιμέρους χώροι διαμορφώνονται γύρω από τον κεντρικό διάδρομο σχήματος Π. Τα τελευταία χρόνια απέναντι από την είσοδο έχει τοποθετηθεί ένα κεντρικό κλιμακοστάσιο.
Η σημερινή εικόνα του κτηρίου
Στην οδό Μεραρχίας όπου πλέον στεγάζεται εκεί η Περιφερειακή Ενότητα Σερρών, οι περισσότεροι γνωρίζουμε ακόμη το κτίριο με την παλαιότερη του ονομασία του, ως Νομαρχία. Το κτήριο βρίσκεται σε μία από κεντρικότερες οδούς της πόλης, στην πρώην οδό Μεραρχίας νυν Κωνσταντίνου Καραμανλή.
Στην πίσω πλευρά του Διοικητηρίου έχουν γίνει αλλαγές για την διευκόλυνση των πολιτών της πόλης των Σερρών, έχει γίνει parking και ένα μεγάλο πάρκο.
Ποιος ήταν ο Ξενοφώντας Παιονίδης
Ο Παιονίδης, μέσα από το έργο του, θεωρείται ο εκπρόσωπος της ελληνικής αρχιτεκτονικής στη Μακεδονία. Πολλοί ευγενείς και μεγαλέμποροι της εποχής του ανέθεσαν τη σχεδίαση των μεγαλοπρεπών επαύλεών τους στην περιοχή εντός των τειχών αλλά ιδιαίτερα στην περιοχή της κοσμοπολίτικης περιοχής των «εξοχών».
Πρώτα του έργα ήταν η δημιουργία του Παπάφειου Ορφανοτροφείου και το νοσοκομείο Άγιος Δημήτριος, τα οποία ολοκληρώθηκαν στην πρώτη πενταετία του 20ού αιώνα. Ακολούθησαν η Ιωαννiδειος Αστική Σχολή στο Ιπποδρόμιο, η Αστική Σχολή Ανάληψης, η οικία του γιατρού Ιωάννη Νεδέλκου στην οδό Εγνατίας και η στοά Πελοσώφ στην οδό Τσιμισκή. Στην περιοχή των εξοχών έργα του είναι η έπαυλη Χατζηλαζάρου, η οικία του Χασάν Πρίστινα (σημερινή Σχολή Τυφλών), η Βίλλα Μορντώχ και η βίλα του Εβραίου δικηγόρου Εμμανουήλ Ραφαέλ Σαλέμ, όπου στεγαζόταν παλαιότερα το Ιταλικό Προξενείο.
Κομψοτεχνήματα της Μακεδονίας
Ο Παιονίδης διετέλεσε τεχνικός σύμβουλος της ελληνικής κοινότητας και του ελληνικού προξενείου και το έργο του επεκτάθηκε στην ευρύτερη περιοχή της Μακεδονίας. Σημαντικά κομψοτεχνήματα σε σχέδια του Παιονίδη βρίσκονται στην περιοχή της Χαλκιδικής, όπως το Γυμνάσιο Πολυγύρου και τα Δημοτικά Σχολεία Ορμύλιας, Νικήτης, Κασσανδρείας, Παρθενώνα και Συκιάς. Επίσης τα σχολεία Βασιλικών, Επανομής, και Σοχού. Μεταξύ άλλων σχεδίασε την Εκκλησιαστική Σχολή της Μονής Αγίας Αναστασίας. Έργα του Παιονίδη βλέπουμε και στη Βέροια, όπως η εκκλησία του Αγίου Αντωνίου, αλλά και στις Σέρρες το διοικητήριο.
Ο Παιονίδης διετέλεσε δημοτικός σύμβουλος στις θητείες των δημάρχων Οσμάν Σαΐτ Μπέη και Κωνσταντίνου Αγγελάκη. Εκλέχτηκε γερουσιαστής Χαλκιδικής και έφορος των σχολείων Θεσσαλονίκης και του Παπάφειου Ορφανοτροφείου.
Πέθανε από καρδιακή προσβολή τον Μάιο του 1933, στη Μονή Αγίας Αναστασίας κατά τη διάρκεια γεύματος με τους μοναχούς. Ο τάφος του σώζεται στο κοιμητήριο της Ευαγγελίστριας.
Δημοσίευση σχολίου