Γράφει ο προϊστάμενος του Τμήματος Γεωθερμίας και Ιαματικών Φυσικών Πόρων της ΕΑΓΜΕ, Δρ. Απόστολος Αρβανίτης
Όπως ανακοινώθηκε κατά τη διάρκεια της ημερίδας "Γεωενέργεια: Προοπτικές και Προκλήσεις" (Παρασκευή 26.09.2025),
Δράση
: Χρηματοδότηση Δράσεων Έρευνας, Εκμετάλλευσης και Διαχείρισης Γεωθερμικού Δυναμικού σε Πεδία Τοπικού Ενδιαφέροντος, και
Δράση
: Χρηματοδότηση Εγκατάστασης Ενεργειακών Συστημάτων Θέρμανσης ή Ψύξης μέσω Εκμετάλλευσης της Θερμότητας των Γεωλογικών Σχηματισμών και Υδάτων, που δεν χαρακτηρίζονται ως Γεωθερμικό Δυναμικό (Αβαθής Γεωθερμία).
Πρόκειται για παραδείγματα, τα οποία δείχνουν το δρόμο που θα πρέπει να ακολουθήσει και η Ελλάδα.
Περισσότερες πληροφορίες παρέχονται μέσω του ακόλουθου συνδέσμου (link):
Στις 30.05.2025, το Υπουργείο Επενδύσεων και Ευρωπαϊκών Έργων της Ρουμανίας ανακοίνωσε ένα Χρηματοδοτικό Πρόγραμμα για την υποστήριξη επενδύσεων στη γεωθερμική ενέργεια. Το Πρόγραμμα αποτελεί μέρος του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (NRRP) της χώρας με συνολικό προϋπολογισμό 56.000.000 ευρώ και θα καλύπτει τις ακόλουθες δραστηριότητες:
- κατασκευή, εκσυγχρονισμός και επέκταση μονάδων που παράγουν θερμική ενέργεια από γεωθερμικά νερά
- δίκτυα μεταφοράς θερμικής ενέργειας στα σημεία κατανάλωσης, δηλαδή σε δημόσια κτίρια
- γεωτρήσεις και απαραίτητος εξοπλισμός για την εκμετάλλευση και την επανεισαγωγή του γεωθερμικού νερού καθώς και εγκαταστάσεις εναλλακτών θερμότητας
- μηχανήματα και απαιτούμενος τεχνικός εξοπλισμός για την παραγωγή θερμικής ενέργειας από τους γεωθερμικούς πόρους.
Η Γραμμή Χρηματοδότησης ήταν ανοιχτή αποκλειστικά στις Τοπικές Αρχές. Η Πρόσκληση Χρηματοδότησης θα ήταν ανοιχτή μέχρι το τέλος του 2025. Κάθε έργο μπορούσε να λάβει έως και 8.000.000 ευρώ σε μη επιστρεπτέες επιχορηγήσεις (οι μη επιστρεπτέες επιχορηγήσεις είναι χρηματοδοτήσεις που δεν χρειάζεται να επιστραφούν).
Πρόκειται για μία από τις μεγαλύτερες πρωτοβουλίες δημόσιας χρηματοδότησης για τη γεωθερμική ενέργεια στη Ρουμανία μέχρι σήμερα. Ακολουθεί την ευρύτερη στρατηγική της χώρας για τον εκσυγχρονισμό των συστημάτων τηλεθέρμανσης και την επίτευξη των στόχων της ΕΕ για την απανθρακοποίηση.
Σε δήλωσή του, ο Υπουργός Επενδύσεων και Ευρωπαϊκών Έργων Marcel Bolos ανέφερε την Oradea ως απόδειξη ότι μπορούν να κινητοποιηθούν Ευρωπαϊκά κεφάλαια για να πραγματοποιηθούν έργα γεωθερμικής τηλεθέρμανσης στη Ρουμανία. Ο Δήμος Oradea εγκαινίασε επίσημα στα τέλη Μαΐου 2025 τη λειτουργία της πρώτης γεωθερμικής εγκατάστασης τηλεθέρμανσης, η οποία καλύπτει πλέον το 15% της παροχής θερμότητας της πόλης.
Το Υπουργείο Κλίματος και Περιβάλλοντος της Πολωνίας, τον Οκτώβριο του 2024, υπέγραψε συμφωνίες με επτά (7) Δήμους (Września, Kalisz, Kazimierz Biskupi, Wloclawek, Kruszwica, Barlinek, Police) για χρηματοδότηση άνω των 115.000.000 PLN (περίπου 28.600.000 USD) προκειμένου να συγχρηματοδοτηθούν γεωθερμικές γεωτρήσεις, βάθους έως 3290m, για τον εντοπισμό γεωθερμικών ρευστών. Η χρηματοδότηση προέρχεται από το Εθνικό Ταμείο Προστασίας Περιβάλλοντος και Διαχείρισης Υδάτων (NFOSiGW). Το NFOSiGW είχε υποστηρίξει πολλά Πολωνικά γεωθερμικά έργα, με ικανό αριθμό εξ’ αυτών να προχωρήσουν σημαντικά. Στις αρχές του 2024, ένα από τα έργα που υποστηρίζονταν από το Ταμείο, η υπερσύγχρονη μονάδα τηλεθέρμανσης στην πόλη Koło της Πολωνίας - η οποία ανήκει 100% στον τοπικό Δήμο μέσω της εταιρείας Geotermia Koło Sp. zo.o. - ξεκίνησε να λειτουργεί επίσημα.
Κατά τη διάρκεια της τελετής της υπογραφής της συμφωνίας χρηματοδότησης με τους 7 Δήμους, η Υπουργός Κλίματος και Περιβάλλοντος Paulina Hennig-Kloska ανέφερε ότι οι πρώτες προσπάθειες γεωθερμικής έρευνας στη Września έγιναν τη δεκαετία του 1970. "Το παράδειγμα της Września δείχνει πόσο μακρύς είναι ο δρόμος από τα σχέδια μέχρι την υλοποίηση τέτοιων έργων. Αυτή η διαδικασία σπάνια ολοκληρώνεται χωρίς κρατική υποστήριξη. Και γνωρίζουμε ότι είναι δύσκολο να πραγματοποιήσετε τέτοιες επενδύσεις μόνοι σας". "Γνωρίζουμε, επίσης, ότι οι γεωθερμικοί πόροι δεν θα αποτελέσουν ποτέ βασικό στοιχείο του συστήματος λήψης θερμότητας σε εθνικό επίπεδο, αλλά σε τοπικό επίπεδο μπορούν να επιλύσουν σημαντικά προβλήματα. Μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε πολλές άλλες λειτουργίες, π.χ. στη γεωργία ή την τουριστική ανάπτυξη, όπως οι γεωθερμικές πισίνες".
Η Γενική Διεύθυνση Ενέργειας και Γεωλογίας (Direção-Geral de Energia e Geologia/DGEG) της Πορτογαλίας ανακοίνωσε, το Δεκέμβριο του 2025, την έγκριση της αίτησής της στο Ταμείο Εκσυγχρονισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το οποίο εγγυάται στην Πορτογαλία χρηματοδότηση 15.000.000 ευρώ για τη δημιουργία ενός συστήματος οικονομικών κινήτρων με στόχο την αξιοποίηση του γεωθερμικού δυναμικού στην ηπειρωτική Πορτογαλία [Σημείωση: το Ταμείο Εκσυγχρονισμού (European Union’s Modernization Fund), που ιδρύθηκε το 2018 για την περίοδο 2021-2030, χρηματοδοτείται από έσοδα προερχόμενα από δημοπρασίες δικαιωμάτων εκπομπών άνθρακα και υποστηρίζει επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ενεργειακή απόδοση και εκσυγχρονισμό δικτύων σε 13 κράτη μέλη της ΕΕ με χαμηλότερα εισοδήματα με στόχο να βοηθήσει τα δικαιούχα Κράτη-Μέλη να επιτύχουν τους κλιματικούς τους στόχους και τους στόχους της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας].
Το μέτρο στοχεύει στην προώθηση της βιώσιμης χρήσης φυσικών μεταλλικών νερών με θερμοκρασίες ίσες ή μεγαλύτερες από 25°C. Αρχικά, θα καλύψει την απανθρακοποίηση των θερμών λουτρών, αλλά θα χρηματοδοτηθούν και έργα που επιτρέπουν τη δημιουργία ή την επέκταση γεωθερμικών μονάδων ηλεκτροπαραγωγής καθώς και συμπληρωματικών συστημάτων. Σε περιπτώσεις που οι δικαιούχοι είναι δημόσιοι φορείς, το Ταμείο θα καλύψει την κατασκευή μικρών δικτύων διανομής γεωθερμικής θερμότητας.
Με προϋπολογισμό 15.000.0000 ευρώ και χρηματοδότηση που καλύπτει το 100% των επιλέξιμων δαπανών, η πρωτοβουλία ενισχύει τη δέσμευση της Πορτογαλίας για την ενεργειακή μετάβαση.
Το Υπουργείο Ενέργειας της Βουλγαρίας δημοσίευσε, το Μάρτιο του 2021, Πρόσκληση Υποβολής Προτάσεων για Προτάσεων για επιχορηγήσεις χρήσης της γεωθερμίας σε θέρμανση ή/και ψύξη σε Κρατικά ή Δημοτικά κτίρια με χρηματοδότηση από το Πρόγραμμα Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, Ενεργειακής Απόδοσης και Ενεργειακής Ασφάλειας. Το εγχείρημα εντάσσονταν στο πλαίσιο του Χρηματοδοτικού Μηχανισμού του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ) 2014-2020 σε συνεργασία με τη Νορβηγική Διεύθυνση Υδάτων και Ενέργειας (NVE) και την Εθνική Αρχή Ενέργειας της Ισλανδίας (OS).
Δήμοι και Κρατικοί φορείς της Βουλγαρίας μπορούσαν να υποβάλουν αίτηση μέχρι τις 10.09.2021 για επιχορηγήσεις ύψους μεταξύ 200.000 και 400.000 ευρώ για να καλύψουν έως και το 100% των έργων. Το Πρόγραμμα ξεκίνησε για την εγκατάσταση μονάδων συνολικής ισχύος 5 MW. Οι επιχορηγήσεις προορίζονταν για την ανακατασκευή υφιστάμενων συστημάτων και για την εγκατάσταση νέων συστημάτων θέρμανσης ή θέρμανσης και ψύξης. Μόνο ενεργειακά αποδοτικά κτίρια ήταν επιλέξιμα. Η διάρκεια κάθε έργου δεν μπορούσε να υπερβαίνει τους 18 μήνες και έπρεπε να είχε ολοκληρωθεί έως τις 30 Απριλίου 2024.
Στην Τσεχία, δεν υπάρχει ενιαίο Πρόγραμμα που να προσφέρει οριζόντια 100% χρηματοδότηση για γεωθερμικά έργα αποκλειστικά σε Δήμους. Ωστόσο, οι ΟΤΑ μπορούν να καλύψουν το σύνολο του κόστους τους μέσω συνδυασμένων Eυρωπαϊκών και εθνικών κονδυλίων. Τα Προγράμματα διαχειρίζεται το Κρατικό Ταμείο Περιβάλλοντος της Τσεχίας (SFŽP ČR).
Η χρηματοδότηση γίνεται κυρίως μέσα από τα εξής εργαλεία:
(α) Ταμείο Εκσυγχρονισμού (Modernisation Fund): Υποστηρίζει έργα εκσυγχρονισμού της ενέργειας, συμπεριλαμβανομένης της τηλεθέρμανσης και της γεωθερμίας.
(β) Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Περιβάλλον (Operational Programme Environment - OPŽP): Καλύπτει περιβαλλοντικές και ενεργειακές παρεμβάσεις για το δημόσιο τομέα και σε συνδυασμό με το Ταμείο Ανάκαμψης δημιουργούνται πακέτα υψηλής κάλυψης
Για περιοχές που απομακρύνονται από τον λιγνίτη, διατίθενται κεφάλαια Μέσω του Ταμείου Δίκαιης Μετάβασης (Just Transition Fund) και σε τέτοιες ζώνες η δημόσια ενίσχυση μπορεί να φτάσει ακόμα και στο 100% των επιλέξιμων δαπανών.
Οι Δήμοι υποβάλουν αίτηση για αυτές τις επιχορηγήσεις μέσω του Κρατικού Ταμείου Περιβάλλοντος της Τσεχικής Δημοκρατίας
Το πρόσφατο (Ιούλιος 2025) Σχέδιο Δράσης για τη γεωθερμία της Τσεχικής Κυβέρνησης επικεντρώνεται σε μεγάλο βαθμό σε συστήματα χαμηλής θερμοκρασίας για τηλεθέρμανση και μικρότερες Δημοτικές μονάδες θέρμανσης.
Στην Ισπανία, δεν υπάρχει ενιαίο Πρόγραμμα που να παρέχει 100% προκαταβολική, μη επιστρεπτέα χρηματοδότηση για την αξιοποίηση της γεωθερμικής ενέργειας στους Δήμους. Όμως, οι Δήμοι μπορούν να χρηματοδοτηθούν πλήρως μέσω μιας "πολυεπίπεδης χρηματοδότησης", δηλ. από ένα συνδυασμό Κρατικών επιδοτήσεων - συνήθως μέσω του Ινστιτούτου Διαφοροποίησης και Εξοικονόμησης Ενέργειας (Diversification and Saving of Energy/IDAE) σε μέσο ποσοστό 50% - και Ευρωπαϊκών Ταμείων (Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης/ΕΤΠΑ), ενώ σε περίπτωση κάποιου υπόλοιπου ποσοστού αυτό καλύπτεται μέσω της παροχής δανείων με προνομιακούς όρους (χαμηλό ή μηδενικό επιτόκιο) .
Η χρηματοδότηση των γεωθερμικών έργων για Δήμους στη Σλοβακία δεν είναι πάντα οριζόντια στο 100%, αλλά επιτυγχάνεται μέσω του συνδυασμού Ευρωπαϊκών Προγραμμάτων και εθνικών πόρων.
Κύριες πηγές χρηματοδότησης είναι:
(α) Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης (Just Transition Fund/JTF): Έχει χαρακτηρίσει μεγάλα γεωθερμικά έργα (π.χ. στην περιοχή του Košice) ως έργα εθνικής προτεραιότητας. Μέσω αυτού, καλύπτεται το μεγαλύτερο ποσοστό του κόστους κατασκευής δικτύων τηλεθέρμανσης και γεωτρήσεων
(β) Επιχειρησιακό Πρόγραμμα "Σλοβακία": Είναι ο βασικός κοινοτικός μηχανισμός για πράσινες υποδομές και ανανεώσιμες πηγές ενέργειας από τον οποίο αντλούνται κεφάλαια για Δημοτικά έργα [βλ.
https://dobrykraj.sk/.../podpora-regionalnej-ekonomiky/]
(γ) Ταμείο Εκσυγχρονισμού (Modernisation Fund): Χρηματοδοτεί έργα εκσυγχρονισμού συστημάτων θέρμανσης [βλ.
https://bankwatch.org/.../unfit-for-55-how-eu-climate...].
(δ) Περιβαλλοντικό Ταμείο (Environmental Fund): Εθνικό ταμείο που συχνά συγχρηματοδοτεί επενδύσεις Δήμων και τοπικών παρόχων ενέργειας για την αξιοποίηση γεωθερμικών γεωτρήσεων [βλ.
https://www.thinkgeoenergy.com/slovakia-backs-geothermal.../] .
Οι Δήμοι μπορούν να καλύψουν το κόστος έως και 100% ανάλογα με την Περιφέρεια και το είδος του έργου.

Δημοσίευση σχολίου